انگن اکرن ۾ ڦيرڦار وارو مسئلو

خبر ناهي ته ڇو وفاق هن ڏکيءَ گهڙيءَ ۾ سنڌ وارن جي ڪابه مدد نه ڪئي. سنڌ ۾ حقيقي نموني هڪ قيامت برپا هئي پر وفاق پنهنجي طور تي ڪجهه به ڪرڻ لاءِ تيار نه هو. انهيءَ جو چوڻ اِهو هو ته جڏهن ٻوڏ سنڌ مان گذري ويندي، تڏهن ماڻهن جي ٻيهر آبادڪاري ۽ ٻيهر بحاليءَ لاءِ اپاءَ ورتا ويندا. هتي هيءُ سوال هڪ ڀيرو ٻيهر ورجائي ٿو ته ڇا وفاقي حڪومت جي ذميواري رڳو ايتري هئي ته اُها سنڌ جي ماڻهن کي ٻڏندو، بي گهر ٿيندو ۽ ڪيمپن ۾ ايندو، ڏسندي رهي ۽ ايتري تائين جو سنڌ حڪومت لاءِ هن هيڏي وڏي الميي مهل ڪنهن فوري يا هنگامي مدد يا امداد جو اعلان ڪري. هن سموري ڏکي ۽ تاريخ جي بدترين ٻوڏ واري صورتحال کي سنڌ حڪومت پنهنجي حال سارو اڪيلي سر منهن ڏنو آهي. جيتوڻيڪ ان وٽ وسيلا بنهه گهٽ هُئا، عملو گهٽ هو ۽ ماڻهن کي محفوظ ماڳن تائين پهچائڻ ۽ انهن جي رهائش، کاڌي پيتي، دوا درمل جي انتظام ۽ بندوبست جا پورا پُنا وسيلا نه هئا. اُن هوندي به سنڌ حڪومت پنهنجي طور تي ڪجهه نه ڪجهه ضرور ڪيو آهي. جيڪي ڪجهه ٿيڻ کپندو، اُهو ته نه ٿي سگهيو، جنهن لاءِ سرڪار مٿان تنقيد پڻ ٿيندي پئي رهي آهي، پر انهيءَ هوندي به اِهو نٿو چئي سگهجي ته سنڌ سرڪار ماڻهن کي مڪمل طور اڪيلو ڇڏي ڏنو آهي. جيتوڻيڪ اِها ڳالهه پنهنجي جاءِ تي برابر آهي ته جنهن سطح جي نگهباني، پرگهور، مدد ۽ سهائتا جي اميد ڪئي پئي وئي، اُها سامهون اچي نه سگهي آهي.

اِهي سور ۽ ڏک ته اڃا پنهنجي جاءِ تي موجود هئا، جن کي باقاعدي ۽ بدستور محسوس ڪيو پئي ويو، پر انهيءَ کان پوءِ وري به جيڪڏهن ٻوڏ متاثرن کي ڪو ٽڪو پئسو آسرو هو ته اُهو اِهو هو ته نيٺ سرڪار سندن واهر ڪندي ۽ انهن جي ٻيهر بحاليءَ لاءِ جوڳا اپاءَ وٺندي. جيتوڻيڪ هن وقت تائين سنڌ ۾ ٻوڏ جا هاڃا ۽ راڱا جاري آهن ۽ هڪ آزاد ۽ محتاط اندازي پٽاندر سنڌ ۾ هڪ ڪروڙ کن ماڻهو ٻوڏ جي ڪري متاثر ٿي چڪا آهن. پر ٻئي پاسي وري هڪ ٻي صورتحال جڙي آهي، جيڪا ڪنهن به طرح چڱي نٿي چئي سگهجي- اُها آهي پوري ملڪ ۾ ٻوڏ متاثرن جي انگن اکرن ۾ ڦيرڦار.

هيءُ هڪ انساني مسئلو آهي، جيڪو هڪ بنهه وڏي الميي جي صورت ۾ اسان جي سامهون آهي، جنهن کي منهن ڏيڻ لاءِ انهيءَ شيءِ جي بنهه گهڻي گهرج آهي ته ٻوڏ متاثرن جي انگن اکرن ۾ ڦيرڦار ڪرڻ وسيلي ڪنهن هڪ ڌر، صوبي يا علائقي کي وڌيڪ امداد ۽ رهائش ڏيڻ بدران دردمنديءَ کان ڪم ورتو وڃي، انصاف پسنديءَ جي اصول کي اڳيان رکيو وڃي ۽ عوام دوستيءَ جو منصفاڻو اظهار ڪيو وڃي. جيڪڏهن هڪ رات اندر ڪنهن صوبي جي متاثر ماڻهن جي انگن اکرن ۾ 60 لکن تائين اضافو ڪيو وڃي ته اِها ڳالهه پنهنجي جاءِ تي ڳڻتي جوڳي ضرور آهي.

انهيءَ حوالي سان تازو ئي سنڌ جي وڏي وزير سيد قائم علي شاهه جي صدارت هيٺ سنڌ ڪابينا جو اجلاس ٿيو آهي. جنهن ۾ اِهو چيو ويو آهي ته سنڌ سرڪار وفاقي فلڊ ڪميشن جا ٻوڏ متاثرن بابت انگ اکر قبول ڪرڻ کان انڪار ڪري ٿي. سنڌ سرڪار جو چوڻ آهي ته اُها گڏيل مفادن واري ڪائونسل ۾ پنهنجا انگ اکر پيش ڪندي ۽ وفاقي فلڊ ڪميشن جي انگن اکرن کي چئلينج ڪندي. سنڌ سرڪار جو اِهو خيال آهي ته سنڌ ۾ لڳ ڀڳ 6 سؤ ارب رپين جو نقصان ٿيو آهي ۽ اهڙي نقصان ۾ اڃا اضافو ٿي سگهي ٿو. ڇاڪاڻ ته سنڌ ۾ اڃا ٻوڏ جون تباهڪاريون جاري آهن. هن وقت ٽوڙيءَ وٽان پاڻي حمل ڍنڍ کان هيٺ وارن علائقن، خيرپور ناٿن شاهه، ميهڙ ۽ سيتاروڊ لاءِ خطرو بڻجي ويو آهي. جوهي تعلقو پڻ ٻوڏ هيٺ اچڻ وارو آهي. جڏهن ته دادو ضلعي کي پڻ خطرو آهي. جڏهن ته ڪوٽڙي ڊائون اسٽريم ۾ ويل پاڻي ننڍن وڏن شهرن کان توڻي ڳوٺن کي ٻوڙي ڇڏيو آهي ۽ خاص طور لاڙ پٽي وارا شهر ۽ ڳوٺ مڪمل تباهه ۽ برباد ٿي ويا آهن. انهيءَ جو مطلب آهي ته سنڌ ۾ ٻوڏ متاثرن جي انگ ۾ اڃا واڌ ايندي ۽ مال متاع، ماڻهن جي الهه تلهه توڻي انفرا اسٽرڪچر جي تباهيءَ جا نقصان اڃا گهڻا سامهون اچڻا آهن. اهڙيءَ صورتحال ۾ وفاقي ادارا جيڪو ڪردار ادا ڪري رهيا آهن، اُهو ڪنهن به ريت چڱو نٿو چئي سگهجي. انهن کي انگن اکرن ۾ ڦيرڦار ڪرڻ ۽ ائين ڪري رڳو ڪن خاص صوبن يا علائقن کي فائدي رسائڻ بدران عوام دوستي ۽ انسان دوستيءَ کان ڪم وٺڻ گهرجي. هيءُ ملڪ سڀني لاءِ آهي، سڀني جا ڏک ۽ سک برابر هئڻ گهرجن. ملڪ جا سڀ ماڻهو وڏي سرڪار لاءِ هڪ جيتري اهميت وارا هئڻ گهرجن.

اسين سنڌ سرڪار جي انهيءَ فيصلي کي وڏي حد تائين ساراهيون ٿا، جيڪو ٻوڏ بابت وفاقي فلڊ ڪميشن جي انگن اکرن کي گڏيل مفادن واري ڪائونسل ۾ چئلينج ڪرڻ سان لاڳاپيل آهي. واقعي به جيڪڏهن سنڌ سرڪار هن انتهائي اهم مسئلي تي وقتائتو تحرڪ نه وٺندي ۽ سنڌ جو ڪيس هن نازڪ ۽ انتهائي حساس وقت ۾ صحيح نموني نه وڙهندي ته پوءِ ملڪ ۾ اندروني سطح تي گڏ ڪيل امداد توڻي عالمي برادريءَ پاران مليل ۽ ملندڙ امداد مان سنڌي متاثر ماڻهن کي ڪو گهڻو حصو نه ملي سگهندو. هيءَ ڳالهه اسين انڪري چئي رهيا آهيون، جو ماضيءَ ۾ به سنڌ ۽ سنڌي ماڻهن کي مختلف سطحن تي نظرانداز ڪيو پئي ويو آهي ۽ اهڙيءَ نظراندازيءَ کي هتي سنڌ ۾ باقاعدي محسوس به ڪيو پئي ويو آهي. اسين وري به اميد ڪريون ٿا ته وفاقي سرڪار پنهنجي ماتحت ادارن کي اهڙي هدايت ڪندي ته اُهي پنهنجي طور تي ڪنهن به جانبداريءَ کان ڪم نه وٺن ۽ ٻوڏ متاثرن توڻي ٻوڏ جي ڪري ٿيل نقصانن جو صحيح ۽ درست ڪاٿو لڳائين ۽ اڻڌرئي نموني انگ اکر پيش ڪن ته جيئن انصاف جي اعليٰ ترين اصول جو مان رهجي اچي، ته انهيءَ سان گڏوگڏ وفاقي سرڪار جي پڻ ناماچاريءَ ۾ پڻ اضافو ٿئي.